Nýtt fiskveiðiár hefst í byrjun september ár hvert. Það kann að hljóma svolítið undarlega að þetta ár sem styðst við fiskinn í sjónum skuli ekki fylgja hinu almenna almanaksári. Þá er rétt að spyrja; hvað veldur? Í frumvarpi til laga um stjórn fiskveiða sem þáverandi sjávarútvegsráðherra, Halldór Ásgrímsson, lagði fram árið 1989 kemur fram í þriðju grein: „ Leyfður heildarafli botnfisktegunda skal miðaður við veiðar á 12 mánaða tímabili, frá 1. september ár hvert til 31. ágúst á næsta ári, og nefnist það tímabil fiskveiðiár.“

Ef farið er inn á vefsíðuna timarit.is má sjá að hugtakið sem slíkt kemur fyrst fyrir í dagblaði í Tímanum frá árinu 1957. Segir í fréttinni að árið 1956 hafi verið mesta fiskveiðiár í sögu Norðmanna. Fréttin er dagsett í lok janúar og líklegt verður að telja að þarna sé miðað við almanaksárið. Samkvæmt timarit.is kemur orðið „fiskveiðiár“ einungis fyrir í níu tilvikum í dagblöðum frá árinu 1950 til og með árinu 1989. Á áratugnum 1990-1999 kemur orðið 770 sinnum fyrir. Hafa ber í huga að í þessa upptalningu vantar tilvitnanir í ljósvakamiðla, útvarp og sjónvarp.

En snúum okkur þá aftur að frumvarpi Halldórs og við berum niður í athugasemdum við það þar sem segir í 2. tölulið að: „Botnfiskveiðiheimildir verði miðaðar við tímabilið 1. september til 31. ágúst ár hvert, en ekki almanaksárið eins og nú er. Nefnist þetta tímabil fiskveiðiár.“ Þegar rætt er um botnfiska þá eru það til dæmis þorskur, ýsa, ufsi og karfi. Hugtakið botnfiskar er notað til að aðgreina þessar tegundir frá þeim sem veiðast ofar í sjónum, eins og til dæmis loðnu og síld. Þegar kemur að athugasemdum um einstakar greinar frumvarpsins segir meðal annars um þriðju grein:

„Fram til þessa hefur veiði á þessum tegundum verið miðuð við almanaksárið. Í frumvarpinu er lagt til að á þessu verði gerð breyting og hvert veiðitímabil verði talið frá 1. september til 31. ágúst á næsta ári. Þessi aðskilnaður fiskveiðiárs og almanaksárs er rökstuddur með því að hagkvæmara sé að láta þá þurrð á veiðiheimildum, sem oft fylgir síðustu mánuðum hvers veiðitímabils, koma frekar niður á sumrinu en öðrum árstímum. Á þeim árstíma eru aflabrögð oft góð en fiskur verri til vinnslu en á öðrum árstímum og fiskvinnslan vanbúin að taka við miklum afla vegna sumarleyfa starfsfólks. Þessi breyting ætti því að stuðla að aukinni verðmætasköpun í sjávarútvegi. Tillaga þessa efnis var samþykkt á 48. fiskiþingi og fékk almennt fylgi á þingum og ársfundum flestra hagsmunasamtaka í sjávarútvegi á sl. hausti.“

Samkvæmt því sem þarna kemur fram hefur löggjafinn haft í huga sumarleyfi starfsfólks í vinnslum og að með þessari breytingu mætti stuðla að „aukinni verðmætasköpun í sjávarútvegi“. Aukin verðmætasköpun var kannski ekki alltaf í fyrirrúmi á þeim tíma þegar veiðarnar snerust aðallega um að koma með sem mest að landi. Seint á síðustu öld varð þó mikil breyting á til batnaðar sem knúin var áfram af breyttu fyrirkomulagi sem kennt er við aflamarkskerfið, eða kvótakerfið í daglegu tali.

Því má svo bæta við í lokin að samkvæmt frétt Morgunblaðsins frá 19. september 1990 sendu frystihúsin og verkalýðsfélögin í Vestmannaeyjum bæjarráði erindi. Farið var fram á að framvegis yrðu sumarleyfislokanir dagheimila miðaðar við sumarlokanir frystihúsa. Síðan segir: „Auk þess verði opnunartími heimilanna samræmdur við vinnutíma frystihúsanna.“